Nederland staat op het punt de vermogensbelasting ingrijpend te veranderen. Box 3 gaat op de schop, en voor iedereen die belegt in aandelen, ETF's of crypto zijn de gevolgen fors. De meeste aandacht gaat naar de effecten op spaarders, maar voor beleggers zijn de nieuwe regels misschien wel pijnlijker.
Hoe werkt box 3 nu in 2026?
In 2026 werkt box 3 nog op basis van fictieve rendementen. De Belastingdienst rekent niet wat je werkelijk hebt verdiend, maar hanteert vaste percentages per type vermogen. Voor beleggingen geldt een fictief rendement van circa 6 procent, ongeacht of jouw portefeuille dat jaar flink steeg of juist daalde. Over dat bedrag betaal je 36 procent belasting.
Concreet: heb je 50.000 euro belegd in aandelen of ETF's? Dan rekent de fiscus dat je 3.000 euro rendement hebt gemaakt, en betaal je ruim 1.000 euro belasting, ook als je jaar nul heeft gedraaid. Het heffingsvrij vermogen in 2026 bedraagt bijna 58.000 euro per persoon. Blijf je daarvoor, dan betaal je helemaal niets in box 3.
Dit systeem is voor veel beleggers vertrouwd en goed te plannen, ook al voelt het soms oneerlijk. Dat verandert in 2028.
Wat er in 2028 verandert
Vanaf 2028 wil de overheid overstappen op een systeem gebaseerd op het werkelijke rendement. In theorie klinkt dit eerlijker: je betaalt pas belasting als je echt iets hebt verdiend. Maar de uitvoering is een stuk ingewikkelder dan de naam doet vermoeden.
Het nieuwe systeem belast drie categorieën:
- Directe opbrengsten zoals dividenden, rente en huurinkomsten
- Ongerealiseerde waardestijging van je beleggingen, dus papieren winst die je nog niet hebt verzilverd
- Verliesverrekening is wel mogelijk: een slecht jaar drukt je belastingdruk in latere jaren
Het tarief blijft 36 procent. Het heffingsvrij vermogen verdwijnt en wordt vervangen door een heffingsvrij rendement van 1.800 euro per persoon per jaar.
Belasting betalen over papieren winst
Het meest omstreden onderdeel is de belasting op ongerealiseerde koerswinst. Stel: jouw ETF-portefeuille groeit in 2028 met 8.000 euro. Die 8.000 euro staat op je scherm, maar je hebt niets verkocht. Je hebt dus ook geen geld ontvangen. En toch ben je belasting verschuldigd: 36 procent over die 8.000 euro is bijna 2.900 euro.
Dit kan leiden tot een liquiditeitsprobleem. Wie volledig belegd zit en geen extra buffer aanhoudt, moet mogelijk een deel van de portefeuille verkopen om de belastingaanslag te betalen. Dat verstoort de strategie van veel langetermijnbeleggers.
Bij een historisch gemiddeld aandelenrendement van circa 9 procent betekent een belasting van 36 procent over dat rendement een heffing van 3,24 procent op je vermogen per jaar. Netto hou je zo'n 5,8 procent over in plaats van 9 procent. Op de lange termijn is dat verschil aanzienlijk. Wie richting financiële onafhankelijkheid werkt, zal de vermogensopbouw merkbaar vertrager zien verlopen.
Wat dit voor crypto betekent
Crypto valt al volledig in box 3. In het huidige systeem betaal je het forfaitaire tarief, ook als je je bitcoin nooit hebt aangeraakt. Onder het nieuwe systeem wordt de waardestijging van je cryptoportefeuille elk jaar belast, ongeacht of je verkoopt.
Dat maakt de volatiliteit van crypto extra lastig. In een goed jaar stijgt bitcoin met 40 procent en betaal je belasting over papieren winst. Als de koers het jaar erop met 30 procent daalt, is die belasting al afgedragen. Verliesverrekening biedt enige compensatie, maar herstelt het eerder betaalde bedrag niet volledig.
Wil je weten hoe grote banken inspelen op de groeiende vraag naar cryptobeleggingen? Lees ook ons artikel over ABN AMRO en bitcoin beleggen.
Wat je nu al kunt doen
Het nieuwe systeem gaat pas in 2028 in, maar het loont om nu al na te denken over je aanpak. Concrete stappen:
- Houd een belastingbuffer aan. Bij grotere portefeuilles is het verstandig 3 tot 5 procent van het belegde vermogen liquide te houden voor toekomstige aanslagen.
- Gebruik fiscale structuren. Pensioenopbouw via een lijfrente of banksparen valt in box 1 en is beschermd tegen de box 3-heffing. Je inleg is aftrekbaar, en over het rendement betaal je pas belasting bij uitkering.
- Overweeg een BV bij grotere vermogens. Bij vermogens boven de 200.000 euro kan beleggen via een besloten vennootschap fiscaal aantrekkelijker worden. Raadpleeg een belastingadviseur voor jouw specifieke situatie.
- Spreid verkoopbeslissingen. In het nieuwe systeem telt ook gerealiseerde winst mee. Door strategisch over meerdere belastingjaren te spreiden, kun je de belastingdruk enigszins sturen.
Vind je het ook lastig om te kiezen tussen sparen en beleggen? In ons artikel over spaargeld en inflatie leggen we uit waarom puur sparen ook zijn risico's heeft.
Wat er nog kan veranderen
De precieze details van de nieuwe box 3-wetgeving staan nog niet definitief vast. De invoering in 2028 is al meerdere keren verschoven, en de uitwerking van de ongerealiseerde-waardebelasting ligt politiek gevoelig. Meerdere partijen in de Tweede Kamer hebben bezwaren, met name tegen de belasting op papieren winst bij illiquide beleggingen zoals vastgoed.
De actuele informatie over box 3 vind je op de website van de Belastingdienst. Houd er rekening mee dat de definitieve wet nog kan wijzigen voor de parlementaire behandeling.
Voor wie nu al belegt, geldt: het systeem van 2026 is beheersbaar. De grote vraag is hoe 2028 er definitief uitziet. Flexibel blijven en je strategie niet helemaal afstemmen op plannen die nog kunnen wijzigen, is de meest verstandige koers.