Heb je een aflossingsvrije hypotheek of overweeg je er een af te sluiten? Dan is dit het moment om op te letten. Rabobank beet het spits af in mei, ABN Amro volgde in juni en ING zette in juli als laatste grootbank de rem erop. Triodos deed daarna hetzelfde. Vier grote namen die binnen twee maanden hun regels voor aflossingsvrij lenen fors aanscherpen, dat gebeurt niet vaak, en het raakt precies het deel van de hypotheekmarkt waar de meeste discussie over is.
Wat er precies verandert
Tot voor kort mocht je bij de meeste banken tot 50 procent van je woningwaarde aflossingsvrij lenen. Dat percentage gaat nu bij Rabobank, Obvion en ASN naar 30 procent, met een hard plafond van 150.000 euro. ABN Amro en dochtermerk Florius volgden op 1 juni met dezelfde grens. ING trok op 23 juli als laatste bij, al kreeg de bank daarbij wat extra ruimte voor duurdere huizen: bij een woningwaarde boven 1 miljoen euro mag je tot 250.000 euro aflossingsvrij lenen, boven 2 miljoen tot 500.000 euro.
Belangrijk om te weten: heb je nu al een aflossingsvrije hypotheek, dan verandert er niets aan je bestaande lening. De nieuwe regels gelden voor nieuwe aanvragen en voor wie oversluit of verhuist. Wil je je hypotheek toch aanpassen, lees dan ook ons artikel over hypotheken afsluiten in Amsterdam, daarin staan meer praktische aandachtspunten.
Waarom De Nederlandsche Bank aan de bel trekt
De timing is geen toeval. De Nederlandsche Bank noemde verruiming van de leennormen voor huizenkopers dit jaar nadrukkelijk onwenselijk. Twee risico's spelen daarbij mee. Bij een aflossingsvrije hypotheek blijft je schuld gedurende de looptijd gelijk, terwijl je huis in waarde kan dalen. Zakt de huizenprijs, dan kun je met een restschuld blijven zitten op het moment dat je verkoopt. Daarnaast wijst DNB op een concentratierisico: een groot deel van de aflossingsvrije hypotheken in Nederland loopt tussen 2035 en 2052 tegelijk af, en niet iedereen heeft dan het geld klaarliggen om in een keer af te lossen.
De cijfers die dit onderwerp urgent maken
Uit cijfers die NOS naar buiten bracht, blijkt hoe groot dit vraagstuk eigenlijk is. Nog maar 1 procent van de starters sluit vandaag de dag een aflossingsvrije hypotheek af, maar toch bestaat 45 procent van de totale Nederlandse hypotheekschuld nog uit aflossingsvrije leningen. Dat komt door de jaren waarin dit de standaard was, vooral rond en na de eeuwwisseling. Twee periodes springen eruit als risicovol: 2035 tot 2038 en 2047 tot 2052, wanneer veel van die hypotheken aflopen. Juist in die jaren moeten grote groepen huishoudens tegelijk een oplossing vinden, en dat maakt de markt kwetsbaar voor een opeenstapeling van problemen als de huizenprijzen op dat moment tegenzitten.
Wie dit vooral raakt
De aanscherping treft niet iedereen even hard. Starters merken er in de praktijk weinig van, simpelweg omdat vrijwel niemand van hen nog een aflossingsvrije hypotheek afsluit. De groep die het wel voelt, bestaat vooral uit huiseigenaren van 55 jaar en ouder die hun huidige aflossingsvrije hypotheek willen oversluiten voor een lagere rente, willen verhuizen naar een kleinere woning, of een deel van hun overwaarde willen gebruiken. Voor hen betekent de nieuwe grens van 30 procent en het plafond van 150.000 euro dat een deel van het bedrag dat eerder aflossingsvrij kon, nu verplicht via aflossing of annuïteit moet lopen. Dat verandert de maandlasten, soms met een paar honderd euro per maand.
Wat dit betekent als je al aflossingsvrij zit
Heb je zelf al zo'n hypotheek, dan hoef je niet meteen in paniek te raken. De Consumentenbond wijst er wel op dat een aflossingsvrije hypotheek gemiddeld 0,3 procent duurder is dan een annuïteiten- of lineaire hypotheek, en dat steeds meer geldverstrekkers eisen dat je het geleende bedrag alleen nog aan je eigen woning besteedt, niet meer aan andere uitgaven. Twee momenten waarop het risico echt voelbaar wordt: als je inkomen daalt, bijvoorbeeld met pensioen of na het overlijden van je partner, en als je aan het einde van de looptijd in een keer moet aflossen terwijl je huis minder waard is geworden dan verwacht.
Twijfel je of je genoeg buffer hebt opgebouwd, kijk dan ook eens naar hoe je spaargeld dit jaar aan koopkracht verliest, want een aflossingsvrije hypotheek en een uitgeholde spaarrekening vormen samen een risicovolle combinatie. Wil je liever nu al iets terugbetalen, dan kun je ook stap voor stap eerder aflossen zonder dat het je maandbudget meteen op zijn kop zet.
Dit is het beste moment om je hypotheek na te lopen
Ga je de komende maanden verhuizen, oversluiten of een nieuwe hypotheek aanvragen, houd dan rekening met de strengere grenzen. Zit je al vast in een aflossingsvrije hypotheek, gebruik de aandacht voor dit onderwerp als aanleiding om zelf uit te rekenen wat er gebeurt als je huis over tien jaar minder waard is, of als je inkomen daalt. Vraag je hypotheekadviseur gerust om samen met jou de rekensom te maken voor jouw situatie. Dat gesprek kost je een uur, een verkeerde inschatting kost je decennia later duizenden euro's.